Ngữ pháp N5: Cách chia thể ます (Masu-kei / ます形) trong tiếng Nhật
📌 Tóm tắt nhanh: Thể ます (ます形 - Masu-kei) trong 5 giây
- Bản chất: Là thể lịch sự (丁寧語 - Teineigo) của động từ tiếng Nhật, dùng để nói chuyện lịch sự với người lớn tuổi, cấp trên, đồng nghiệp hoặc người mới quen.
- Công thức chia từ Thể từ điển (V-る) sang Thể ます:
- Nhóm 1 (五段): Đổi âm cuối từ cột う (u) → cột い (i) + ます (VD: 書く → 書きます; 買う → 買います).
- Nhóm 2 (一段): Bỏ る + ます (VD: 食べる → 食べます; 見る → 見ます).
- Nhóm 3 (Bất quy tắc): する → します; 来る (くる) → 来ます (きます).
- 4 biến thể theo thời/thể: Hiện tại KĐ (～ます) • Hiện tại PĐ (～ません) • Quá khứ KĐ (～ました) • Quá khứ PĐ (～ませんでした).
1. Cách chia động từ sang thể ます (ます形) theo 3 nhóm
Trong tiếng Nhật, động từ được chia làm 3 nhóm. Khi tra từ điển, động từ luôn ở dạng nguyên mẫu gọi là Thể từ điển (辞書形 - Jishokei, tận cùng bằng cột う). Dưới đây là quy tắc chuyển từ thể từ điển sang thể ます chính xác 100%:
1.1. Động từ nhóm 1 (五段動詞 - Godan doushi)
Động từ Nhóm 1 kết thúc bằng các chữ thuộc cột う (u, ku, gu, su, tsu, nu, bu, mu, ru). Để chia sang thể ます, ta chuyển âm cuối từ cột [-う] (u) sang âm tương ứng ở cột [-い] (i) + ます (Lưu ý: う → い, つ → ち, す → し).
| Đuôi cột う → cột い | Thể từ điển (辞書形) | Thể ます (ます形) | Romaji & Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|---|
| う → い | 買う (かう) | 買います (かいます) | kau → kaimasu (Mua) |
| く → き | 書く (かく) | 書きます (かきます) | kaku → kakimasu (Viết) |
| ぐ → ぎ | 脱ぐ (ぬぐ) | 脱ぎます (ぬぎます) | nugu → nugimasu (Cởi ra) |
| す → し | 話す (はなす) | 話します (はなします) | hanasu → hanashimasu (Nói chuyện) |
| つ → ち | 立つ (たつ) | 立ちます (たちます) | tatsu → tachimasu (Đứng) |
| ぬ → に | 死ぬ (しぬ) | 死にます (しにます) | shinu → shinimasu (Mất, chết) |
| ぶ → び | 呼ぶ (よぶ) | 呼びます (よびます) | yobu → yobimasu (Gọi) |
| む → み | 読む (よむ) | 読みます (よみます) | yomu → yomimasu (Đọc) |
| る → り | 撮る (とる) | 撮ります (とります) | toru → torimasu (Chụp ảnh) |
1.2. Động từ nhóm 2 (一段動詞 - Ichidan doushi)
Động từ Nhóm 2 kết thúc bằng る (ru) và âm ngay trước る thuộc cột い (i) hoặc cột え (e). Quy tắc cực kỳ đơn giản: Bỏ [-る] + ます.
• 食（た）べる (taberu) → 食（た）べます (tabemasu): Ăn
• 見（み）る (miru) → 見（み）ます (mimasu): Xem, nhìn
• 起（お）きる (okiru) → 起（お）きます (okimasu): Thức dậy
• 降（お）りる (oriru) → 降（お）ります (orimasu): Xuống (tàu, xe)
• 寝（ね）る (neru) → 寝（ね）ます (nemasu): Ngủ
• 覚（おぼ）える (oboeru) → 覚（おぼ）えます (oboemasu): Nhớ
• 教（おし）える (oshieru) → 教（おし）えます (oshiemasu): Dạy, chỉ bảo
⚠️ Bẫy JLPT N5-N4: Các động từ "trông giống Nhóm 2 nhưng thực chất thuộc Nhóm 1"
Dù có âm trước る thuộc cột い/え, các động từ dưới đây thuộc Nhóm 1 nên phải đổi る → り + ます:
・帰る (かえる - về) → 帰ります | ・走る (はしる - chạy) → 走ります | ・知る (しる - biết) → 知ります
・入る (はいる - vào) → 入ります | ・切る (きる - cắt) → 切ります | ・要る (いる - cần) → 要ります
1.3. Động từ nhóm 3 (不規則動詞 - Động từ bất quy tắc)
Chỉ có 2 động từ bất quy tắc trong tiếng Nhật:
• する (suru - làm) → します (shimasu) (VD: 勉強する → 勉強します: Học)
• 来（く）る (kuru - đến) → 来（き）ます (kimasu) (Chú ý chữ Hán 来 đổi cách đọc từ く sang き!)
2. Bảng 4 dạng khẳng định, phủ định, hiện tại & quá khứ của thể ます
| Thời / Thể | Khẳng định (肯定) | Phủ định (否定) |
|---|---|---|
| Hiện tại & Tương lai (Thói quen, việc sẽ làm) |
V-ます (masu) VD: 書きます (Tôi viết / sẽ viết) |
V-ません (masen) VD: 書きません (Tôi không viết) |
| Quá khứ (Việc đã hoàn thành) |
V-ました (mashita) VD: 書きました (Tôi đã viết) |
V-ませんでした (masen deshita) VD: 書きませんでした (Tôi đã không viết) |
Ví dụ hội thoại theo 4 thì:
・私（わたし）は毎朝（まいあさ）コーヒーを飲（の）みます。 (Sáng nào tôi cũng uống cà phê.)
・ミンさんは今日（きょう）レポートを書（か）きます。 (Hôm nay bạn Minh sẽ viết báo cáo.)
・私（わたし）はお酒（さけ）を飲（の）みません。 (Tôi không uống rượu.)
・明日（あした）は会社（かいしゃ）へ行（い）きません。 (Ngày mai tôi không đi làm.)
・お母（かあ）さんは先生（せんせい）と話（はな）しました。 (Mẹ đã nói chuyện với cô giáo.)
・昨日（きのう）、スーパーで野菜（やさい）を買（か）いました。 (Hôm qua tôi đã mua rau ở siêu thị.)
・昨日（きのう）の夜（よる）は何（なに）も食（た）べませんでした。 (Tối hôm qua tôi đã không ăn gì cả.)
・ミンさんはレポートを出（だ）しませんでした。 (Bạn Minh đã không nộp báo cáo.)
3. Ứng dụng "gốc V-ます (bỏ ます)" để ghép 8 mẫu ngữ pháp JLPT N5 - N4
Khi bạn đã chia được động từ sang thể ます, chỉ cần bỏ chữ 「ます」 đi (trong ngôn ngữ học gọi là 連用形 - Ren'youkei / Masu-stem), bạn đã có ngay chiếc chìa khóa vạn năng để ghép với hàng loạt cấu trúc ngữ pháp quan trọng:
| Công thức ghép | Ý nghĩa | Ví dụ minh họa (với 飲みます → 飲み-) |
|---|---|---|
| V-ます (bỏ ます) + たい | Muốn làm V | 水を飲みたいです (Tôi muốn uống nước) |
| V-ます (bỏ ます) + ましょう | Cùng làm V nào! (Rủ rê) | 一緒にコーヒーを飲みましょう (Cùng uống cà phê nào) |
| V-ます (bỏ ます) + ませんか | Mời ai đó cùng làm V | お茶を飲みませんか (Bạn uống trà cùng tôi nhé?) |
| V-ます (bỏ ます) + ながら | Vừa làm V1 vừa làm V2 | 音楽を聞きながら勉強する (Vừa nghe nhạc vừa học) |
| V-ます (bỏ ます) + に行きます | Đi/đến để làm V | 映画を見に行きます (Đi xem phim) |
| V-ます (bỏ ます) + 方 (かた) | Cách làm V | 漢字の書き方 (Cách viết chữ Kanji) |
| V-ます (bỏ ます) + すぎる | Làm V quá mức | 昨日お酒を飲みすぎました (Hôm qua uống rượu quá nhiều) |
| V-ます (bỏ ます) + やすい / にくい | Dễ / Khó làm V | この薬は飲みやすいです (Thuốc này dễ uống) |
Xem thêm các bài chia thể động từ N5 quan trọng:
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về thể ます
Thể ます (Masu-kei) trong tiếng Nhật dùng khi nào? +
Thể ます (ます形 - 丁寧語) là thể lịch sự của động từ tiếng Nhật, dùng trong giao tiếp hàng ngày với người mới quen, người lớn tuổi, cấp trên, khách hàng hoặc trong môi trường trường học, công sở.
Cách chia 3 nhóm động từ từ thể từ điển (V-る) sang thể ます như thế nào? +
Động từ Nhóm 1: đổi âm cuối từ cột う (u) sang cột い (i) rồi cộng ます (VD: 書く → 書きます). Động từ Nhóm 2: bỏ る cộng ます (VD: 食べる → 食べます). Động từ Nhóm 3: する → します, 来る (くる) → 来ます (きます).
Những động từ nào có đuôi る nhưng lại chia theo Nhóm 1? +
Một số động từ tuy có âm đứng trước る thuộc cột い/え nhưng là ngoại lệ thuộc Nhóm 1, khi chia sang thể ます phải đổi る thành り + ます. Các từ tiêu biểu nhất trong JLPT N5-N4 là: 帰る (かえります - về), 走る (はしります - chạy), 知る (しります - biết), 入る (はいります - vào), 切る (きります - cắt), 要る (いります - cần).
Gốc động từ V-ます (bỏ ます) dùng để ghép với các cấu trúc ngữ pháp nào? +
Khi bỏ ます khỏi động từ (còn gọi là 連用形 - Ren'youkei), bạn có thể ghép với rất nhiều mẫu ngữ pháp quan trọng như: V-たい (muốn làm), V-ながら (vừa làm A vừa làm B), V-やすい / V-にくい (dễ / khó làm), V-すぎる (làm quá mức), V-方 (cách làm), V-なさい (mệnh lệnh).