Cách chia thể ない (ない形 - Nai-kei) trong tiếng Nhật: Quy tắc 3 nhóm động từ, 2 ngoại lệ & 8 mẫu câu N5

Có 2 ngoại lệ bắt buộc nhớ: (1) Động từ tận cùng bằng âm う (hoặc い trước ます) KHÔNG đổi thành あない mà phải đổi thành わない (Ví dụ: 買う → 買わない, 会う → 会わない, 言う → 言わない); (2) Động từ ある (có) khi sang thể ない biến hoàn toàn thành ない (tuyệt đối không có あらない).

Động từ sau khi chia sang V-ない có đuôi ～ない biến đổi giống hệt như một Tính từ đuôi い! Cụ thể: Quá khứ phủ định đổi ない → なかった (食べない → 食べなかった - đã không ăn); Nối câu đổi ない → なくて / ないで; Điều kiện đổi ない → なければ.

「V1-ないで、V2」 chỉ trạng thái thực hiện hành động V2 mà KHÔNG làm V1 (Ví dụ: 朝ご飯を食べないで学校へ行く - Đi học mà không ăn sáng). Ngược lại, 「V-なくて」 dùng để chỉ NGUYÊN NHÂN dẫn đến kết quả cảm xúc/khó khăn ở vế sau (Ví dụ: お金がなくて困っています - Vì không có tiền nên đang khốn đốn).

Trong hội thoại thân mật với bạn bè hoặc gia đình, người Nhật thường rút gọn 「～なければなりません」 thành 「～なきゃ」 hoặc 「～なくちゃ」 (Ví dụ: もう行かなければなりません → もう行かなきゃ / もう行かなくちゃ - Mình phải đi bây giờ đây).