Cách chia thể て (て形 - Te-kei) trong tiếng Nhật: Bảng quy tắc 3 nhóm động từ & 12 cấu trúc cốt lõi
Công thức chia động từ sang thể て (て形 - Te-kei)
- 🔹 Nhóm I (五段 - Godan): Biến âm theo đuôi: う・つ・る → って | む・ぶ・ぬ → んで | く → いて (Ngoại lệ: 行く → 行って) | ぐ → いで | す → して.
- 🔹 Nhóm II (一段 - Ichidan): Bỏ る (hoặc bỏ ます) + て (Ví dụ: 食べる → 食べて, 見る → 見て).
- 🔹 Nhóm III (Bất quy tắc): する → して | 来る (くる) → 来て (きて).
1. Bảng quy tắc chia thể て (て形) cho 3 nhóm động từ
Trong hệ thống 13 thể động từ tiếng Nhật, Thể て (て形 - Te-kei) (xuất hiện từ Bài 14 giáo trình Minna no Nihongo N5) là thể quan trọng bậc nhất. Nếu nắm chắc Thể て, bạn cũng tự động thuộc luôn Thể た (Quá khứ) và Thể điều kiện ～たら!
| Nhóm | Đuôi từ điển (V-る) | Đuôi thể ます (Xem bài) | Đổi sang Thể て | Ví dụ tiêu biểu |
|---|---|---|---|---|
| Nhóm I (五段動詞) |
う・つ・る | い・ち・り + ます | ～って | 買う → 買って 待つ → 待って 帰る → 帰って |
| む・ぶ・ぬ | み・び・に + ます | ～んで | 飲む → 飲んで 遊ぶ → 遊んで 死ぬ → 死んで |
|
| く | き + ます | ～いて | 書く → 書いて 聞く → 聞いて |
|
| ★ Ngoại lệ: 行く | 行き + ます | 行って (いって) | Tuyệt đối không chia là 行いて! | |
| ぐ | ぎ + ます | ～いで | 泳ぐ → 泳いで 急ぐ → 急いで |
|
| す | し + ます | ～して | 話す → 話して 貸す → 貸して |
|
| Nhóm II (一段動詞) |
Âm e/i + る | V + ます | Bỏ る + て | 食べる → 食べて 見る → 見て 起きる → 起きて |
| Nhóm III (カ変・サ変) |
する / 来る (くる) | します / 来ます (きます) | して / 来て (きて) | 勉強する → 勉強して 来る → 来て (きて) |
🎵 Bài hát (câu thần chú) nhớ nhanh thể て của nhóm i trong 10 giây
Học viên tại các trường Nhật ngữ (日本語学校) luôn thuộc lòng giai điệu câu thơ sau (dựa trên đuôi trước ます):
「いちり → って (i-chi-ri → tte) ｜ みびに → んで (mi-bi-ni → nde) ｜ き → いて (ki → ite) ｜ ぎ → いで (gi → ide) ｜ し → して (shi → shite)」
2. Tổng hợp 12 cấu trúc ngữ pháp quan trọng nhất ghép với V-て
Bản thân V-て đứng một mình dùng để nối các hành động xảy ra theo trình tự thời gian hoặc chỉ nguyên nhân nhẹ. Khi ghép với các trợ động từ phía sau, nó tạo thành 12 mẫu câu trụ cột của JLPT N5 – N4:
V-て + ください (hãy làm...)
ここに名前を書いてください。
(Xin hãy viết tên vào đây.)
V-て + います (đang...)
今、雨が降っています。
(Bây giờ trời đang mưa.)
V-て + もいいですか (có được... Không?)
写真を撮ってもいいですか。
(Tôi chụp ảnh có được không ạ?)
V-て + はいけません (không được phép...)
ここでタバコを吸ってはいけません。
(Không được hút thuốc ở đây.)
V1-て、v2-て、v3-ます
朝6時に起きて、顔を洗って、朝ご飯を食べます。
(Sáng tôi dậy lúc 6h, rửa mặt rồi ăn sáng.)
V1-て + から、v2 (sau khi...)
手を洗ってから、食事をします。
(Sau khi rửa tay thì dùng bữa.)
V-て + みます (thử làm...)
この靴を履いてみてもいいですか。
(Tôi đi thử đôi giày này có được không?)
V-て + しまいます (làm xong / lỡ...)
電車に傘を忘れてしまいました。
(Tôi lỡ để quên ô trên tàu mất rồi.)
V-て + おきます (làm trước/sẵn)
旅行の前にホテルを予約しておきます。
(Trước chuyến du lịch tôi đặt sẵn khách sạn.)
V(tha động từ)-て + あります
壁にカレンダーが掛けてあります。
(Trên tường có treo sẵn tờ lịch.)
V-て + あげる / くれる / もらう
友達が宿題を手伝ってくれました。
(Bạn đã giúp tôi làm bài tập.)
V-て + も (cho dù...)
雨が降っても、サッカーをします。
(Cho dù trời mưa tôi vẫn đá bóng.)
📝 Bài tập thực chiến: 5 câu trắc nghiệm chia thể て (JLPT N5)
Chọn dạng chia thể て chính xác nhất cho động từ trong ngoặc:
Câu 1: すみませんが、もう少しゆっくり（話す → ）ください。
A. 話いて B. 話って C. 話して D. 話んで
Xem đáp án & Giải thích
Đáp án đúng: C (話して). Động từ 話す (Nhóm I) tận cùng bằng âm す → đổi sang thể て là して.
Câu 2: きのう、デパートへ（行く → ）、新しい靴を買いました。
A. 行いて B. 行って C. 行んで D. 行きて
Xem đáp án & Giải thích
Đáp án đúng: B (行って). 行く là động từ ngoại lệ duy nhất có đuôi く nhưng chia thành 行って (いって).
Câu 3: 夜遅くまでお酒を（飲む → ）はいけません。
A. 飲んで B. 飲いて C. 飲って D. 飲みて
Xem đáp án & Giải thích
Đáp án đúng: A (飲んで). Động từ Nhóm I có đuôi む・ぶ・ぬ đổi thành んで.
Câu 4: 家へ（帰る → ）から、母に電話をかけました。
A. 帰て B. 帰りて C. 帰って D. 帰んで
Xem đáp án & Giải thích
Đáp án đúng: C (帰って). Tuy 帰る (かえる) có âm -eru nhưng đây là động từ ngoại lệ thuộc Nhóm I nên chia thành 帰って.
Câu 5: 急用があるので、先に（帰る・起きる・見る・来る）→ Động từ nào chia thể て KHÔNG có âm xúc âm 「っ」?
A. 帰る (かえる) B. 走る (はしる) C. 切る (きる) D. 着る (きる)
Xem đáp án & Giải thích
Đáp án đúng: D (着る - Mặc → 着て). 着る là động từ Nhóm II nên chỉ bỏ る + て = 着て. Còn 帰る (帰って), 走る (走って), 切る (切って) đều thuộc Nhóm I.
Câu hỏi thường gặp về thể て trong tiếng Nhật (FAQ)
1. Làm sao nhớ nhanh cách chia động từ Nhóm I sang thể て (て形)? +
Bạn chỉ cần nhớ 5 quy tắc biến âm của Nhóm I (tính từ thể từ điển): (1) Đuôi う・つ・る đổi thành って; (2) Đuôi む・ぶ・ぬ đổi thành んで; (3) Đuôi く đổi thành いて (Riêng 行く chia ngoại lệ thành 行って); (4) Đuôi ぐ đổi thành いで; (5) Đuôi す đổi thành して.
2. Tại sao động từ 行く (Iku - Đi) không chia là 行いて mà lại là 行って? +
Vì trong lịch sử ngữ âm tiếng Nhật, cụm 「いいて (iite)」 có hai nguyên âm /i/ đứng liền nhau rất khó phát âm nhanh nên người Nhật đã biến âm xúc âm hóa thành 「いって (itte)」. Đây là ngoại lệ duy nhất của đuôi く trong Nhóm I.
3. Những động từ đuôi ～iru, ～eru nào nhìn giống Nhóm II nhưng thực chất là Nhóm I (chia thành ～って)? +
Các động từ ngoại lệ bắt buộc chia theo Nhóm I (る → って) gồm: 帰る (かえる → 帰って - về), 走る (はしる → 走って - chạy), 知る (しる → 知って - biết), 入る (はいる → 入って - vào), 切る (きる → 切って - cắt), 要る (いる → 要って - cần), 減る (へる → 減って - giảm), 滑る (すべる → 滑って - trượt).
4. Thể て (Te-kei) và Thể た (Ta-kei) có liên hệ gì với nhau? +
Cách chia Thể た (Quá khứ ngắn) giống hệt 100% quy tắc biến âm của Thể て! Bạn chỉ cần thay chữ て bằng た, và thay chữ で bằng だ (Ví dụ: 食べて → 食べた, 飲んで → 飲んだ, 行って → 行った).