Ngữ pháp N3: ～によると / ～によれば (ni yoru to / ni yoreba) – Theo như nguồn tin & phân biệt với ～によって
📌 Tóm tắt nhanh ngữ pháp ～によると / ～によれば (sensei's quick guide)
- Ý nghĩa: Theo như... / Dựa theo (nguồn thông tin)...
- Công thức kết hợp (接続):
Danh từ (Nguồn tin) + によると / によれば - Cấu trúc hô ứng bắt buộc ở cuối câu: Phía sau luôn đi kèm các mẫu câu truyền đạt thông tin nghe nói (伝聞) như:
～そうだ / ～ということだ / ～とのことだ / ～らしい. - Lưu ý sống còn khi thi JLPT: Tuyệt đối KHÔNG dùng
～によるとcho sự việc tự mắt quan sát trực tiếp, và KHÔNG kết hợp với đuôi tự suy đoán chủ quan× ～だろう / ～でしょう / ～かもしれない!
1. Ý nghĩa & công thức cấu trúc ～によると / ～によれば
🔧 Công thức chuẩn (接続):
Danh từ (Nguồn thông tin: 新聞、天気予報、先生の話、調査...) + によると / によれば、～そうだ / ～ということだ / ～らしい。
Giải thích sắc thái (ニュアンス):
・「～によると」 và 「～によれば」 được dùng để nêu rõ nguồn gốc, xuất xứ của thông tin mà người nói nghe hoặc đọc được (từ bản tin thời tiết, báo chí, số liệu thống kê, tin đồn, hoặc lời kể của người khác).
・「～によれば」 mang sắc thái cứng và trang trọng hơn một chút so với 「～によると」 (thường dùng trong văn viết, bản tin thời sự, báo cáo nghiên cứu).
・Vì đây là thông tin nghe/đọc lại từ nguồn khác, phần vị ngữ cuối câu bắt buộc phải hô ứng với các mẫu ngữ pháp truyền đạt như 「～そうだ」 (nghe nói là), 「～ということだ / ～とのことだ」 (nghe nói rằng), hoặc 「～らしい」 (hình như là).
2. Ví dụ thực tế chuẩn JLPT N3
1) 天気予報（てんきよほう）によると、明日（あした）は雪（ゆき）が降（ふ）るそうだ。
→ Theo dự báo thời tiết thì nghe nói ngày mai sẽ có tuyết rơi.
2) この本（ほん）によると、昔（むかし）ここにお寺（てら）があったということだ。
→ Theo cuốn sách này thì nghe nói ngày xưa ở đây từng có một ngôi chùa.
3) 先生（せんせい）の話（はなし）によると、来年（らいねん）の大学受験（だいがくじゅけん）はもっと難（むずか）しくなるらしい。
→ Theo lời thầy giáo nói thì hình như kỳ thi đại học sang năm sẽ trở nên khó hơn.
4) 最新（さいしん）の統計（とうけい）によれば、この市（し）の人口（じんこう）は20年間（ねんかん）減（へ）り続（つづ）けているそうだ。
→ Theo số liệu thống kê mới nhất, dân số của thành phố này đã giảm liên tục suốt 20 năm qua.
5) 気象庁（きしょうちょう）の発表（はっぴょう）によると、明日（あした）は全国的（ぜんこくてき）に晴（は）れるとのことだ。
→ Theo công bố của Cục Khí tượng thì ngày mai trời sẽ nắng trên toàn quốc.
6) さっきの地震（じしん）はテレビの速報（そくほう）によると、震度（しんど）4だそうだ。
→ Theo tin nhanh trên tivi thì trận động đất vừa nãy có cường độ chấn động cấp 4.
7) 彼女（かのじょ）の説明（せつめい）によると、この機械（きかい）は廃棄物（はいきぶつ）を処理（しょり）するためのものだということです。
→ Theo lời giải thích của cô ấy thì đây là cỗ máy dùng để xử lý chất thải.
8) 友達（ともだち）の話（はなし）によれば、あの映画（えいが）はとても面白（おもしろ）いということです。
→ Theo như lời bạn tôi kể thì bộ phim đó rất thú vị.
⚠️ Cảnh báo lỗi sai kinh điển trong đề thi JLPT!
Rất nhiều học viên tự đặt câu hoặc chọn nhầm đáp án trong đề thi JLPT do ghép 「～によると」 với dấu hiệu quan sát bằng mắt và đuôi phỏng đoán chủ quan 「～だろう / ～でしょう」:
× Câu SAI: あの雲（くも）の様子（ようす）によると、明日（あした）はたぶん晴（は）れるだろう。
(Sai vì "hình dáng đám mây" không phải là nguồn phát ngôn/truyền thông, và cuối câu không được dùng だろう).
〇 Câu ĐÚNG 1 (Nếu tự nhìn mây đoán): あの雲（くも）の様子（ようす）からすると / を見ると、明日（あした）はたぶん晴（は）れるだろう。
〇 Câu ĐÚNG 2 (Nếu trích nguồn tin): 天気予報（てんきよほう）によると、明日（あした）は晴（は）れるそうだ。
3. Phân biệt ～によると (ni yoru to) vs ～によって (ni yotte)
Cùng xuất phát từ động từ よる (拠る・因る・依る) nên hai mẫu này cực kỳ dễ gây nhầm lẫn trong đề thi JLPT N3. Hãy nhìn bảng so sánh dưới đây để phân biệt ngay trong 5 giây:
| Tiêu chí | ～によると / ～によれば | ～によって / ～による |
|---|---|---|
| Ý nghĩa cốt lõi | Chỉ có 1 nghĩa duy nhất: Theo như (nguồn tin)... |
Có 4 nghĩa hoàn toàn khác: 1. Tùy theo (tùy người, tùy nơi) 2. Vì, do (nguyên nhân khách quan) 3. Bằng cách (phương tiện, cách thức) 4. Bởi (tác giả trong câu bị động) |
| Danh từ đứng trước | Danh từ chỉ nguồn thông tin (新聞、ニュース、天気予報、～さんの話、調査...). | Danh từ chỉ nguyên nhân (台風、地震), phạm vi (人、国、場合), phương tiện (インターネット), tác giả. |
| Đuôi câu đi kèm | Luôn đi với ～そうだ / ～ということだ / ～らしい. | Đi với động từ/tính từ thực tế (違う、変わる、壊れた、作られた...). |
| Ví dụ đối chiếu | ニュースによると、台風が来るそうだ。 (Theo bản tin thời sự thì nghe nói bão sắp đến.) |
・台風によって、木が倒れた。(Do bão nên cây đổ) ・習慣は国によって違う。(Tập quán tùy theo quốc gia mà khác nhau) |
*** Xem thêm các bài khác trong ngữ pháp N3
Câu hỏi thường gặp
Ngữ pháp ～によると / ～によれば nghĩa là gì và kết hợp với đuôi câu nào? +
「Danh từ + によると / によれば」 có nghĩa là "Theo như (nguồn thông tin)...". Vì đây là mẫu câu trích dẫn nguồn tin gián tiếp, cuối câu bắt buộc phải hô ứng với các đuôi truyền đạt thông tin nghe nói như: ～そうだ、～ということだ、～とのことだ、～らしい.
Tại sao không dùng ～によると với だろう hay quan sát trực tiếp bằng mắt? +
「～によると」 chỉ đi với NGUỒN THÔNG TIN (báo chí, dự báo thời tiết, lời kể của ai đó), tuyệt đối không dùng cho dấu hiệu quan sát trực tiếp bằng mắt (như đám mây, sắc mặt) và không đi với đuôi tự phỏng đoán chủ quan như 「～だろう / ～かもしれない」.
Phân biệt ～によると và ～によって trong tiếng Nhật N3? +
「～によると」 chỉ duy nhất 1 nghĩa là "Theo như nguồn tin A thì nghe nói B" (luôn đi kèm そうだ/ということだ). Trong khi đó, 「～によって」 có 4 nghĩa hoàn toàn khác: (1) Tùy theo (人によって違う), (2) Do nguyên nhân (台風によって), (3) Bằng phương tiện (インターネットによって), (4) Bởi tác giả/người sáng tạo trong câu bị động.